GRÍMNISMÁL

Frá sonum Hrauðungs konungs.

Hrauðungr konungr átti tvá sonu. Hét annarr Agnarr, en annarr Geirröðr. Agnarr var tíu vetra, en Geirröðr átta vetra. Þeir reru tveir á báti með dorgar sínar at smáfiski. Vindr rak þá í haf út. Í náttmyrkri brutu þeir við land ok gengu upp, fundu kotbónda einn. Þar váru þeir um veturinn. Kerling fóstraði Agnar, en karl Geirröð. At vári fékk karl þeim skip.

En er þau kerling leiddu þá til strandar, þá mælti karl einmæli við Geirröð.

Þeir fengu byr ok kómu til stöðva föður síns. Geirröðr var fram í skipi. Hann hljóp upp á land, en hratt út skipinu ok mælti: "Farðu nú, þar er smyl hafi þik."

Skipit rak í haf út, en Geirröðr gekk upp til bæjar. Honum var vel fagnat, en þá var faðir hans andaður. Var þá Geirröðr til konungs tekinn ok varð maðr ágætr.
Óðinn ok Frigg sátu í Hliðskjálfu ok sáu um heima alla. Óðinn mælti: "Sér þú Agnar fóstra þinn, hvar hann elr börn við gýgi í hellinum, en Geirröðr fóstri minn er konungr ok sitr nú at landi?"

Frigg segir: "Hann er matníðingr sá, at hann kvelr gesti sína, ef honum þykkja of margir koma."

Óðinn segir, at þat er in mesta lygi. Þau veðja um þetta mál. Frigg sendi eskismey sína Fullu, til Geirröðar. Hon bað konung varast, at eigi fyrirgerði honum fjölkunnugr maður, sá er þar var kominn í land, ok sagði þat mark á, at engi hundr var svá ólmr at á hann myndi hlaupa.

En þat var inn mesti hégómi, at Geirröðr konungr væri eigi matgóðr, ok þó lætr hann handtaka þann mann, er eigi vildu hundar á ráða. Sá var í feldi blám ok nefndist Grímnir, og sagði ekki fleira frá sér, þótt hann væri at spurðr. Konungr lét hann pína til sagna ok setja milli elda tveggja, ok sat hann þar átta nætr.

Geirröðr konungr átti þá son tíu vetra gamlan, ok hét Agnarr eftir bróður hans. Agnarr gekk at Grímni ok gaf honum horn fullt at drekka ok sagði, at konungr gerði illa, er hann píndi þenna mann saklausan. Grímnir drakk af. Þá var eldrinn svá kominn, at feldrinn brann af Grímni. Hann kvað:

  1. Heitr ertu, hripuðr,
    ok heldr til mikill;
    göngumk firr, funi!
    loði sviðnar,
    þótt ek á loft berak,
    brennumk feldr fyr.

  2. Átta nætr sat ek
    milli elda hér,
    svá at mér manngi
    mat né bauð,
    nema einn Agnarr,
    er einn skal ráða,
    Geirröðar sonr,
    gotna landi.

  3. Heill skaltu, Agnarr,
    alls þik heilan biðr
    Veratýr vera;
    eins drykkjar
    þú skalt aldrigi
    betri gjöld geta.

  4. Land er heilagt,
    er ek liggja sé
    ásum ok álfum nær
    en í Þrúðheimi
    skal Þór vera,
    unz of rjúfask regin.

  5. Ýdalir heita
    þar er Ullur hefir
    sér of görva sali
    Álfheim Frey
    gáfu í árdaga
    tívar at tannféi.

  6. Bær er sá inn þriði
    er blíð regin
    silfri þökðu sali;
    Valaskjálf heitir,
    er vélti sér
    áss í árdaga.

  7. Sökkvabekkr heitir inn fjórði,
    en þar svalar knegu
    unnir yfir glymja;
    þar þau Óðinn ok Sága
    drekka um alla daga
    glöð ór gullnum kerum.

  8. Glaðsheimr heitir inn fimmti,
    þar er in gullbjarta
    Valhöll víð of þrumir;
    en þar Hroftr kýss
    hverjan dag
    vápndauða vera.

  9. Mjök er auðkennt,
    þeim er til Óðins koma
    salkynni at séa:
    sköftum er rann reft,
    skjöldum er salr þakiðr,
    brynjum um bekki strát.

  10. Mjög er auðkennt,
    þeir er til Óðins koma
    salkynni at séa:
    vargr hangir
    fyr vestan dyrr
    ok drúpir örn yfir.

  11. Þrymheimr heitir inn sétti,
    er Þjazi bjó,
    sá inn ámáttki jötunn;
    en nú Skaði byggvir,
    skír brúðr goða,
    fornar tóftir föður.

  12. Breiðablik eru in sjaundu,
    en þar Baldr hefir
    sér um gerva sali,
    á því landi,
    er ek liggja veit
    fæsta feiknstafi.

  13. Himinbjörg eru in áttu,
    en þar Heimdall
    kveða valda véum;
    þar vörðr goða
    drekkr í væru ranni
    glaðr inn góða mjöð.

  14. Fólkvangr er inn níundi,
    en þar Freyja ræðr
    sessa kostum í sal;
    hálfan val
    hún kýss hverjan dag,
    en hálfan Óðinn á.

  15. Glitnir er inn tíundi,
    hann er gulli studdr
    ok silfri þakðr it sama;
    en þar Forseti
    byggir flestan dag
    ok svæfir allar sakir.

  16. Nóatún eru in elliftu,
    en þar Njörðr hefir,
    sér of görva sali;
    manna þengill
    inn meins vani
    hátimbruðum hörgi ræðr.

  17. Hrísi vex
    ok háu grasi
    Víðars land Viði;
    en þar mögr of læzt
    af mars baki
    frækn at hefna föður.

  18. Andhrímnir
    lætr í Eldhrímni
    Sæhrímni soðinn,
    fleska bezt;
    en þat fáir vitu,
    við hvat einherjar alask.

  19. Gera ok Freka
    seðr gunntamiðr
    hróðigr Herjaföður;
    en við vín eitt
    vopngöfugr
    Óðinn æ lifir.

  20. Huginn ok Muninn
    fljúga hverjan dag
    Jörmungrund yfir;
    óumk ek of Hugin
    at hann aftr né komit,
    þó sjámk meir um Munin.

  21. Þýtr Þund,
    unir Þjóðvitnis
    fiskr flóði í;
    árstraumr þykkir
    ofmikill
    valglaumni at vaða.

  22. Valgrind heitir,
    er stendr velli á
    heilög fyr helgum dyrum;
    forn er sú grind,
    en þat fáir vitu,
    hve hon er í lás lokin.

  23. Fimm hundruð dyra
    ok umb fjórum tögum,
    svá hygg ek áValhöllu vera;
    átta hundruð Einherja
    ganga senn ór einum durum,
    þá er þeir fara við vitni at vega.

  24. Fimm hundruð gólfa
    ok umb fjórum tögum,
    svá hygg ek Bilskirrni með bugum;
    ranna þeira
    er ek reft vita,
    míns veit ek mest magar.

  25. Heiðrún heitir geit,
    er stendr höllu á
    ok bítr af Læraðs limum;
    skapker fylla
    hon skal ins skíra mjaðar;
    kná-at sú veig vanask.

  26. Eikþyrnir heitir hjörtr,
    er stendr höllu á
    ok bítr af Læraðs limum;
    en af hans hornum
    drýpr í Hvergelmi,
    þaðan eiga vötn öll vega:

  27. Síð ok Víð,
    Sækin ok Eikin,
    Svöl ok Gunnþró,
    Fjörm ok Fimbulþul,
    Rín ok Rennandi,
    Gipul ok Göpul,
    Gömul ok Geirvimul,
    þær hverfa um hodd goða,
    Þyn ok Vín,
    Þöll ok Höll,
    Gráð ok Gunnþorin.

  28. Vína heitir ein,
    önnur Vegsvinn,
    þriðja Þjóðnuma,
    Nyt ok Nöt,
    Nönn ok Hrönn,
    Slíð ok Hríð,
    Sylgr ok Ylgr,
    Víð ok Ván,
    Vönd ok Strönd,
    Gjöll o Leiftr,
    þær falla gumnum nær,
    er falla til Heljar héðan.

  29. Körmt ok Örmt
    ok Kerlaugar tvær,
    þær skal Þórr vaða
    dag hvern,
    er hann dæma ferr
    at aski Yggdrasils,
    því at ásbrú
    brenn öll loga,
    heilög vötn hlóa.

  30. Glaðr ok Gyllir,
    Glær ok Skeiðbrimir,
    Silfrintoppr ok Sinir,
    Gísl ok Falhófnir,
    Gulltoppr ok Léttfeti,
    þeim ríða æsir jóm
    dag hvern,
    er þeir dæma fara
    at aski Yggdrasils.

  31. Þrjár rætr
    standa á þría vega
    undan aski Yggdrasils;
    Hel býr und einni,
    annarri hrímþursar,
    þriðju mennskir menn.

  32. Ratatoskr heitir íkorni,
    er renna skal
    at aski Yggdrasils;
    arnar orð
    hann skal ofan bera
    ok segja Niðhöggvi niðr.

  33. Hirtir eru ok fjórir,
    þeirs af hæfingar
    gaghálsir gnaga:
    Dáinn ok Dvalinn,
    Duneyrr ok Duraþrór.

  34. Ormar fleiri liggja
    und aski Yggdrasils,
    en þat of hyggi hverr ósviðra apa:
    Góinn ok Móinn,
    þeir ro Grafvitnis synir,
    Grábakr ok Grafvölluðr,
    Ófnir ok Sváfnir,
    hygg ek, at æ skyli
    meiðs kvistu má.

  35. Askr Yggdrasils
    drýgir erfiði
    meira en menn viti:
    hjörtr bítr ofan,
    en á hliðu fúnar,
    skerðir Niðhöggr neðan.

  36. Hrist ok Mist
    vil ek at mér horn beri,
    Skeggjöld ok Skögul,
    Hildr ok Þrúðr,
    Hlökk ok Herfjötur,
    Göll ok Geirölul,
    Randgríðr ok Ráðgríðr
    ok Reginleif;
    þær bera Einherjum öl.

  37. Árvakr ok Alsviðr,
    þeir skulu upp héðan
    svangir sól draga;
    en und þeira bógum
    fálu blíð regin,
    æsir, ísarnkol.

  38. Svalinn heitir,
    hann stendr sólu fyrir,
    skjöldr, skínanda goði;
    björg ok brim
    ek veit at brenna skulu,
    ef hann fellr í frá.

  39. Sköll heitir úlfr,
    er fylgir inu skírleita goði
    til varna viðar,
    en annarr Hati,
    hann er Hróðvitnis sonr,
    sá skal fyr heiða brúði himins.

  40. Ór Ymis holdi
    var jörð of sköpuð,
    en ór sveita sær,
    björg ór beinum,
    baðmr ór hári,
    en ór hausi himinn.

  41. En ór hans brám
    gerðu blíð regin
    Miðgarð manna sonum;
    en ór hans heila
    váru þau in harðmóðgu
    ský öll of sköpuð.

  42. Ullar hylli
    hefr ok allra goða
    hverr er tekr fyrstr á funa,
    því at opnir heimar
    verða of ása sonum,
    þá er hefja af hvera.

  43. Ívalda synir
    gengu í árdaga
    Skíðblaðni at skapa,
    skipa best,
    skírum Frey,
    nýtum Njarðar bur.

  44. Askr Yggdrasils,
    hann er æðstr viða,
    en Skíðblaðnir skipa,
    Óðinn ása,
    en jóa Sleipnir,
    Bilröst brúa,
    en Bragi skálda,
    Hábrók hauka,
    en hunda Garmr.

  45. Svipum hef ek nú yppt
    fyr sigtíva sonum,
    við þat skal vilbjörg vaka;
    öllum ásum
    þat skal inn koma
    Ægis bekki á,
    Ægis drekku at.

  46. Hétumk Grímnir,
    hétumk Gangleri,
    Herjann ok Hjálmberi,
    Þekkr ok Þriði,
    Þuðr ok Uðr,
    Herblindi ok Hár.

  47. Saðr ok Svipall
    ok Sanngetall,
    Herteitr ok Hnikarr,
    Bileygr, Báleygr,
    Bölverkr, Fjölnir,
    Grímr ok Grímnir,
    Glapsviðr ok Fjölsviðr;

  48. Síðhöttr, Síðskeggr,
    Sigföðr, Hnikuðr,
    Alföðr, Valföðr,
    Atríðr ok Farmatýr.
    Einu nafni
    hétumk aldregi,
    síz ek með fólkum fór.

  49. Grímni mik hétu
    at Geirröðar,
    en Jálk at Ásmundar,
    en þá Kjalar,
    er ek kjálka dró;
    Þrór þingum at,
    Viðurr at vígum,
    Óski ok Ómi,
    Jafnhár ok Biflindi,
    Göndlir ok Hárbarðr með goðum.

  50. Sviðurr ok Sviðrir
    er ek hét at Sökkmímis,
    ok dulðak ek þann inn aldna jötun,
    þá er ek Miðvitnis vark
    ins mæra burar
    orðinn einbani.

  51. Ölr ertu, Geirröðr,
    hefr þú ofdrukkit;
    miklu ertu hnugginn,
    er þú ert mínu gengi,
    öllum Einherjum
    ok Óðins hylli.

  52. Fjölð ek þér sagðak,
    en þú fátt of mant,
    of þik véla vinir;
    mæki liggja
    ek sé míns vinar
    allan í dreyra drifinn.

  53. Eggmóðan val
    nú mun Yggr hafa,
    þitt veit ek líf of liðit;
    úfar ro dísir,
    nú knáttu Óðin sjá,
    nálgastu mik ef þú megir.

  54. Óðinn ek nú heiti,
    Yggr ek áðan hét,
    hétumk Þundr fyr þat,
    Vakr ok Skilfingr,
    Váfuðr ok Hroftatýr,
    Gautr ok Jálkur með goðum,
    Ófnir ok Sváfnir,
    er ek hygg at orðnir sé
    allir af einum mér.

Geirröðr konungr sat ok hafði sverð um kné sér, ok brugðit til miðs. En er hann heyrði at Óðinn var þar kominn, stóð hann upp ok vildi taka Óðin frá eldinum. Sverðit slapp ór hendi honum ok vissu hjöltin niðr. Konungr drap fæti ok steyptist áfram, en sverðit stóð í gögnum hann, ok fékk hann bana. Óðinn hvarf þá. En Agnarr var þar konungr lengi síðan.