Prologus
Í bók þessi lét ek ríta fornar frásagnir um höfðingja þá, er ríki hafa haft á Norðrlöndum ok á danska tungu hafa mælt, svá sem ek hefi heyrt fróða menn segja, svá ok nökkurar kynkvíslir þeira, eptir því, sem mér hefir kent verit, sumt þat er finnsk í langfeðgatali, því er konungar hafa rakit kyn sitt eða aðrir stórættaðir menn, en sumt er ritit eptir fornum kvæðum eða söguljóðum, er menn hafa haft til skemtanar sér, en þó at vér vitim eigi sannyndi á því, þá vitum vér dœmi til þess, at gamlir frœðimenn hafa slíkt fyrir satt haft. Þjóðólfr inn fróði ór Hvini var skáld Haraldz ins hárfagra; hann orti ok um Rögnvald konung heiðumhæra kvæði þat, er kallat er Ynglingatal. Rögnvald var sonr Óláfs Geirstaðaálfs, bróður Hálfdanar svarta. Í því kvæði eru nefndir xxx. langfeðga hans ok sagt frá dauða hvers þeira ok legstað. Fjölnir var sá nefndr, er sonr var Yngvifreys, þess er Svíar hafa blótat lengi síðan; af hans anfni eru Ynglingar kallaðir. Eyvindr skáldaspillir talði ok langfeðga Hákonar jarls ins ríkja í kvæði því, er Háleygjatal heitir, er ort var um Hákon. Sæmingr er þar nefndr sonr Yngvifreys; sagt er þar ok frá dauða hvers þeira ok haugstað. Eptir Þjóðólfs sögn er fyrst ritin æfi Ynglinga ok þar við aukit eptir sögn fróðra manna. In fyrsta öld er kölluð brunaöld; þá skyldi brenna alla dauða menn ok reisa eptir bautasteina, en síðan er Freyr hafði heygðr verit at Upsölum, þá gerðu margir höfðingjar eigi síðr hauga en bautasteina til minningar eptir frændr sína, en síðan er Danr inn mikilláti, Danakonungr, lét sér haug gera ok bauð sik þangat bera dauðan með konungs-skrúði ok herbúnaði okhest hans með söðulreiði okmikit fé annat, en hans ættmenn gerðu margir svá síðan, ok hófsk þá haugsöld þar í Danmörku, en lengi síðan helzk brunaöld með Svíum ok Norðmönnum. En er Haraldr inn hárfagri var konungr í Nóregi, þá byggðisk Ísland. Með Haraldi váru skáld ok kunna menn enn kvæði þeira ok allra knunga kvæði, þeira er síðan hafa verit at Nóregi, ok tökum vér þar mest dœmi af því, er sagt er í þeim kvæðum, er kveðin váru fyrir sjálfum höfðingjunum eða sonum þeira; tökum vér þat alt fyrir satt, er í þeim kvæðum finnsk um ferðir þeira eða orrostur; en þat er háttr skálda, at lofa þann mest, er þá eru þeir fyrir, en engi myndi þat þora, at segja sjálfum honum þau verk hans, er allir þeir, er heyrði, vissi, at hégómi væri ok skrök, ok svá sjálfr hann; þat væri þá háð, en eigi lof. Frá Ara presti inum fróða Ari prestr inn fróði Þorgilsson Gellissonar ritaði fyrstr manna hér á landi at norrœnu máli frœði bæði forna ok nýja; ritaði hann mest í upphafi sinnar bókar frá Íslandz byggð ok lagasetning, síðan frá lögsögumönnum, hversu lengi hverr hafði sagt, ok hafði þat áratal fyrst til þess, er kristni kom á Ísland, en síðan alt til sinna daga, hann tók þar ok við mörg önnur dœmi bæði konungaæfi í Nóregi ok Danmörk ok svá í Englandi, eða enn stórtíðendi, er görzk höfðu hér í landi, ok þykki mér hans sögn öll merkiligust; var hann forvitri ok svá gamall, at hann var fœddr næsta vetr eptir fall Haraldz Sigurðarsonar. Hann ritaði, sem hann sjálfr segir, æfi Nóregs-konunga eptir sögu Oddz Kolssonar, Hallzsonar af Síðu, en Oddr nam at Þorgeiri afráðskoll, þeim manni, er vitr var ok svá gamall, at hann bjó þá í Niðarnesi, er Hákon jarl inn ríki var drepinn. Í þeim sama stað lét Óláfr konungr Tryggvason efna til kaupvangs, þar sem nú er. Ari prestr kom vii. vetra gamall í Haukadal til Hallz Þórarinssonar ok var þar xiiii. vetra. Hallr var maðr stórvitr ok minnigr. Hann munði þat, er Þangbrandr prestr skírði hann þrévetran; þat var vetri fyrr, en kristni væri í lög tekin á Íslandi. Ari var xii. vetra gamall, þá er Ísleifr byskup andaðisk. Hallr fór milli landa ok hafði félag Óláfs konungs ins helga ok fekk af því upreist mikla, var honum því kunnigt um ríki hans. En þá er Ísleifr byskup andaðisk, var liðit frá falli Óláfs konungs Tryggvasonar nær ixxx. vetra. Hallr andaðisk ix. vetrum síðarr, enÍsleifr byskup; þá var Hallr at vetratali nírœðr ok iiii. vetra; svá ritaði Ari. Teitr, sonr Ísleifs byskups, var með Halli í Hauksdal at fóstri ok bjó þar síðan. Ari nam ok marga frœði at Þuríði, dóttur Snorra goða; hon var spök at viti; hon munði Snorra, föður sinn, en hann var þá nær hálffertøgr, er kristni kom á Ísland, en andaðisk einum vetri eptir fall Óláfs konungs ins helga. Þat var eigi undarligt, at Ari væri sannfróðr at fornum tíðendum bæði hér ok útan landz, at hann hafði numit at gömlum mönnum ok vitrum, en var sjálfr námgjarn ok minnigr, en kvæðin þykkja mér sízt ór stað fœrð, ef þau eru rétt kveðin ok skynsamliga upp tekin.
Ynglinga saga (The story of the Yngling family) in Old Norse, with facing English translation.
Hálfdanar saga svarta (Halfdan the Black's Saga) in Old Norse, with facing English translation.
Haraldar saga hárfagra (Harald Harfager's Saga) in Old Norse, with facing English translation.
Hákonar saga Aðalsteinsfóstra (Hakon the Good's Saga) in Old Norse, with facing English translation
Haralds saga gráfeldar (Saga of King Harald Grafeld and of Earl Hakon Son of Sigurd) in Old Norse, with facing English translation.
Ólafs saga Tryggvasonar (King Olaf Trygvason's Saga) in Old Norse, with facing English translation.
Ólafs saga helga (Saga of Olaf the Holy (aka St. Olaf)) in Old Norse, with facing English translation.
Magnúss saga góða (Saga of Magnus the Good) in Old Norse, with facing English translation.
Haralds saga Sigurðarsonar (Saga of Harald Hardrade) in Old Norse, with facing English translation.
Ólafs saga kyrra (Saga of Olaf Kyrre) in Old Norse, with facing English translation.
Magnúss saga berfætts (Magnus Barefoot's Saga) in Old Norse, with facing English translation.
Magnússona saga (Saga of Sigurd the Crusader and His Brothers Eystein and Olaf) in Old Norse, with facing English translation.
Magnúss saga blinda og Haralds gilla (Saga of Magnus the Blind and of Harald Gille) in Old Norse, with facing English translation.
Saga Inga konungs og bræðra hans (Saga of Sigurd, Inge, and Eystein, the Sons of Harald) in Old Norse, with facing English translation.
Hákonar saga herðibreiðs (Saga of Hakon the Broad-Shouldered) in Old Norse, with facing English translation.
Magnúss saga Erlingssonar (Magnus Erlingson's Saga) in Old Norse, with facing English translation.
English translations by Samuel Laing (London 1844); translation is in the public domain. The original translations contained herein have been significantly edited and corrected to bring them more in line with the original sources, are Copyright © 2001 JJB, and are used with permission.